NON PROFIT

r bestaan talloze non profit-instellingen. We kunnen denken aan niet governementele organisaties (ngo's), politieke partijen, werknemers- en werkgeversorganisaties, sportverenigingen, culturele instellingen, scholen, bibliotheken, andere (semi-)overheidsinstellingen, bijvoorbeeld op het gebied van de gezondheidszorg. Etcera, etcetera.

Wij behandelen achtereenvolgens: auteursrecht | databankrecht | modellenrecht | merkenrecht | handelsnaamrecht | domeinnaamrecht | octrooirecht | wat te doen bij inbreuk | wat te doen bij een claim.

Lees eerst ter introductie: Doelgroep.

Dat wat de menselijke geest schept en geen technische vinding is, kan in beginsel door de Auteurswet beschermd zijn. Exploitatie kan dan alleen plaatsvinden met uitdrukkelijke toestemming van de rechthebbende.

HET WOORD "EXPLOITATIE" moet hier niet in economische zin opgevat worden. Ook wanneer iemand geen geldelijk gewin nastreeft kunt u verveelvoudiging en openbaarmaking van uw werk verbieden. Het omgekeerde geldt ook: al heeft u geen winstoogmerk, toch heeft u toestemming nodig van de auteursrechthebbende.

Zie ook: Rechtsgebied - Auteursrecht - Exploitatierechten.

Er moet wel aan een voorwaarde voldaan zijn: het werk moet een eigen, persoonlijk karakter bezitten. Wat dat nu precies is, is uiteindelijk aan de rechter om uit te maken.

Tendens

Dat is nu het moeilijke punt van het auteursrecht. Het is pas zeker dat u een auteursrecht bezit als de rechter dat beslist heeft. Overigens is de tendens in de rechtspraak dat auteursrecht vrij snel aangenomen wordt.

Directe bescherming

U verkrijgt het auteursrecht op een werk direct als het vorm gekregen heeft. De Auteurswet vereist geen formeel depot. Dat lijkt aantrekkelijk, maar door het ontbreken van de eis van een depot kunnen er in een eventuele rechtszaak bewijsmoeilijkheden ontstaan.

Bewijs

Om onomstotelijk aan te kunnen tonen dat u op een zeker moment over een bepaald werk beschikte, is het zinvol dat werk bij een notaris te deponeren.

Een dergelijk depot kunnen we voor u verzorgen. We nemen daartoe contact op met een uitstekend notariskantoor.

Daarnaast is het verstandig om op al uw werk het copyright-teken ©, gevolgd door het jaar van eerste publikatie en de naam van de rechthebbende aan te brengen. Achter dit "copyright-notice" kunt u nog de tekst "All Rights Reserved" plaatsen.

U maakt dan duidelijk dat u het auteursrecht claimt. Strikt noodzakelijk is het niet. Het auteursrecht ontstaat immers zonder einige formaliteit.

Zie ook: Bescherming - Notarieel depot.

Onderhandelen

Als u in onderhandeling bent met een opdrachtgever of opdrachtnemer, dan moet behoedzaam gewerkt worden. Onderhandelingsresultaten dienen eenduidig op schrift gesteld te worden.

Wij drukken u op het hart het contractuele aspect niet te verwaarlozen. Menigeen heeft zijn onzorgvuldigheid in deze achteraf betreurd.

Zie ook: Afspraken.

Onderwijs

Scholen mogen zonder toestemming auteursrechtelijk beschermd materiaal gebruiken als dat materiaal dient als toelichting bij het onderwijs. De regeling is wel beperkt tot gedeelten van werken of korte werken en het gebruik moet door het beoogde, niet-commerciële doel zijn gerechtvaardigd. Ook behoort aan de rechthebbende een billijke vergoeding te worden betaald.

OVERIGENS IS OOK VOOR EEN VOORDRACHT, op- of uitvoering of voorstelling geen toesteming vereist van de rechthebbenden. Er hoeft in zo'n geval zelfs geen billijke vergoeding betaald te worden. Wel moet sprake zijn van niet-commercieel onderwijs en behoort het optreden deel uit te maken van het schoolwerkplan of leerplan.

Er gelden geen beperkingen ten aanzien van de soorten werken die mogen worden overgenomen en het medium waarin mag worden overgenomen.

Voor compilatiewerken (readers, etc.) geldt een aparte regeling. Zo mag in dergelijke werken van dezelfde maker niet meer dan enkele korte werken of korte gedeelten van zijn werken worden overgenomen.

Er is sprake van een aantal regelingen:

Tussen de Nederlands Uitgeversbond (NUV) en de Vereniging van Letterkundigen is de Regeling Bloemlezingen van kracht. Zij is van toepassing op binnen Nederland uitgegeven onderwijspublicaties zowel in druk als in digitale vorm, waarin korte gedeelten van literair werk of korte literaire werken worden overgenomen.

De wetenschappelijke en educatieve uitgevers binnen de NUV hebben onderling gedragsregels afgesproken voor het overnemen van korte gedeelten en korte werken in en uit wetenschappelijke en educatieve uitgaven (de zogenaamde WEU-regeling).

Readerregelingen zijn van kracht tussen de de NUV en de HBO-Raad enerzijds en de NUV en de Vereniging van Samenwerkende Universi- teiten (VSNU) anderzijds. De uitvoering van deze regelingen is opgedragen aan de Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO).

Bibliotheken, musea en archieven

Deze instellingen mogen werk dat onderdeel uitmaakt van hun collectie via besloten netwerken beschikbaar stellen door middel van terminals in gebouwen van die instellingen voor onderzoek of privé-studie. Er mag geen commercieel voordeel nagestreefd worden. Bibliotheken en archieven van ondernemingen vallen dus niet onder deze regeling.

Bibliotheken, musea en archieven mogen werk verveelvoudigen om het voor verval te behoeden of om het werk raadpleegbaar te houden als de technologie waarmee het toegankelijk wordt gemaakt in onbruik raakt. Deze regeling geldt voor musea en bibliotheken die publiek toegankelijk zijn en op archieven die geen commercieel voordeel nastreven.

Kerkgenootschappen

De gemeentezang en instrumentele begeleiding daarvan tijdens een eredienst zijn geen inbreuk op het auteursrecht van componist en tekstdichter. Er hoeft dan ook geen vergoeding te worden betaald. Deze regeling geldt niet voor het kopiëren voor de gemeente van teksten en bladmuziek!

Sportprestaties

Sportprestaties zijn niet auteusrechtelijk beschermd. Zij zijn geen werk in de zin van de Auteurswet, zo is de gangbare opvatting. Wel kan een sportvereniging op grond van haar zogenaamde huisrecht verbieden dat er bijvoorbeeld überhaupt opnamen gemaakt worden. Ten aanzien van rechtstreekse uitzendingen liet de Hoge Raad zich in vergelijkbare zin uit in zijn KNVB/NOS-arrest uit 1987.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Auteursrecht.

Stel uw organisatie beheert een museum. U heeft recentelijk een bijzondere vitrinekast ontworpen, waarvan u het exclusieve recht op de exploitatie wilt verkrijgen.

Het uiterlijk van een "voortbrengsel" (zoals bijvoorbeeld de genoemde vitrinekast, het dessin van een gordijn of de vorm van een gieter) kunt u in het modellenregister laten inschrijven.

Een inschrijving kan voor de Benelux, maar ook voor andere landen plaatsvinden. Voor modellenbescherming is - naast de inschrijving - vereist dat het uiterlijk nieuw is en een eigen karakter bezit.

Nieuwheid

U mag het voortbrengsel bijvoorbeeld nog niet tentoongesteld hebben of aan mogelijk geïnteresseerden hebben laten zien. Het is dus zaak op tijd tot een depot over te gaan.

Sinds 1999 krijgt u wel twaalf maanden respijt. Heeft u uw model openbaar gemaakt, dan kunt u - ondanks het feit dat geen sprake meer is van nieuwheid - toch binnen een jaar uw model deponeren en er een modelrecht op verkrijgen. Blijf echter voorzichtig!

Monopolie

De inschrijving van een model schept een monopolie. Ook wanneer iemand geheel onafhankelijk van u een zelfde uiterlijk ontwerpt is er sprake van modelinbreuk. Dit in tegenstelling tot het auteursrecht, waar (bewuste of onbewuste) ontlening vereist is.

Zie ook: Bescherming - Modeldepot.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Modellenrecht.

Een databank is een geordende verzameling van gegevens, zoals bijvoorbeeld de collectie van een museum of bibliotheek. Vaak zal een databank digitaal zijn vastgelegd, bijvoorbeeld op een DVD of website.

Op grond van de Databankenwet krijgt de producent van een databank in beginsel een exclusief recht op verveelvoudiging en openbaarmaking, ook al ontbreekt het eigen, persoonlijk karakter. Het recht beschermt niet de creativiteit, maar de inspanning die is gedaan om de gegevens- verzameling samen te stellen.

Het databankrecht ontstaat, net als het auteursrecht, zonder enige formaliteit. Om bewijstechnische redenen raden wij ook hier aan de databank (uiteraard op tijd!) te deponeren bij de notaris.

Zie ook: Bescherming - Notarieel_depot.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Databankrecht.

Een merk is een onderscheidingsmiddel voor uw produkten of diensten. Het kan een naam of een logo zijn, maar ook een bepaalde kleur (denk aan het blauw van de KLM) of vorm van een produkt (het flesje van Coca-Cola). U kunt het merk uiteraard ook gebruiken op bijvoorbeeld uw briefpapier en visitekaartjes.

U kunt uw merk als zodanig in het merkenregister laten inschrijven.

Belangrijk

Het gebruik maken van een merk heeft grote voordelen: mensen herkennen het werk direct als dat van u en koppelen daaraan een bepaalde kwaliteitsstandaard.

Bovendien kunt u onder bepaalde voorwaarden optreden tegen anderen wanneer deze gebruik maken van een aanduiding dat verward kan worden met uw merk.

Minimumvereiste

Het merkenrecht biedt u de mogelijkheid preventieve beschermings- maatregelen te nemen. U kunt uw merk(en) laten inschrijven, bijvoorbeeld voor de Benelux of voor geheel Europa.

Een depot biedt niet in alle gevallen 100% bescherming, maar het is wel een minimumvereiste: zonder inschrijving geniet u zeker geen bescherming.

WANNEER DE RECHTER ECHTER MEENT DAT UW ORGANISATIE geen merkenrechtelijke bescherming toekomt, omdat er op geen enkele wijze sprake is van deelname aan het economisch verkeer (zoals bijvoorbeeld bij politieke partijen) kan eventueel het algemene onrechtmatige daadrecht nog uitkomst bieden.

Zie ook: Rechtsgebied - Onrechtmatige daad - Nabootsen van onderscheidingsmiddelen.

Zie ook: Bescherming - Merkdepot.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Merkenrecht.

De handelsnaam is de naam van (een deel) van uw organisatie. Oorspronkelijk was de handelsnaamwet bedoeld voor ondernemingen, maar tegenwoordig is de wet veelal ook van toepassing op bijvoorbeeld stichtingen en verenigingen.

Het enkele gebruik doet reeds het recht op handelsnaam ontstaan. Wel dient u rekening te houden met al bestaande handelsnamen en merken.

Omdat het recht ontstaat door het gebruik van de handelsnaam, is inschrijving van uw handelsnaam in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel - althans voor wat betreft het ontstaan van handelsnaamrecht - van geen belang.

Zie ook: Bescherming - Handelsnaamgebruik.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Handelsnaamrecht.

Zie ook: Bescherming - Diversen - Domeinnaamregistratie.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Domeinnaamrecht.

Uitvindingen - vindingen op technisch gebied - worden beschermd door de Octrooiwet. Ook non profit-instellingen, zoals bijvoorbeeld op het gebied van de gezondheidszorg, kunnen met dit rechtsgebied in aanraking komen.

Ook hier geldt de nieuwheidseis: het is van het grootste belang eerst beschermingsmaatregelen te nemen, voordat u naar buiten treedt.

Octrooischrift

U verkrijgt een monopolie op de uitvinding als het octrooi is verleend. Door het indienen van een octrooischrift vraagt u een octrooi aan. In dat octrooischrift moet u in de zogenaamde "conclusies" precies omschrijven wat u nu precies claimt. Gedurende de octrooiverleningsprocedure wordt een ambtelijk nieuwheidsonderzoek verricht.

Doe onderzoek!

Overigens raden wij u aan om vooraf onderzoek te (laten) doen naar bestaande octrooien. U hoeft dan niet voor de tweede keer het wiel uit te vinden. Veel octrooien zijn bovendien verlopen - deze kennis in vrij beschikbaar. Wij assisteren u graag!

Zie ook: Bescherming - Octrooiaanvraag.

Geheimhouding

'Know how' die niet (nog) niet geoctrooieerd is of niet octrooieerbaar blijkt te zijn, kan toch beschermd worden. U dient daartoe een ieder die in aanraking kan komen met deze kennis (werknemers, leveranciers, adviseurs, etc.) een schriftelijke geheimhoudingsclausule te laten ondertekenen.

Werknemers en externe adviseurs

Daarnaast is het verstandig in de arbeidsovereenkomst met uw werknemers een algemene regeling op te nemen met betrekking tot de Intellectuele Eigendomsrechten. U kunt daarin duidelijk formuleren welke prestaties van de betreffende werknemer op het gebied van de Intellectuele Eigendom aan de werkgever toegerekend worden.

Hetzelfde geldt voor de contracten met door u ingeschakelde externe adviseurs. Duidelijkheid over wie na voltooiing van een opdracht over welke rechten beschikt, is essentieel. Regelt u niets dan zijn bij nieuwe ontwikkelingen deze derden meestal de rechthebbenden.

Zie ook: Afspraken.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Octrooirecht.

Wat te doen bij inbreuk?

Als u meent dat een ander inbreuk maakt op uw rechten, dan beoordelen wij de kansen en nemen we contact op met de vermeende inbreukmaker.

Kort geding

Sorteert dit geen effect dan kan een kort geding uitkomst bieden. De inbreukmaker kan dan worden verboden nog verder inbreuk te plegen op straffe van een dwangsom. De voorzieningenrechter kan tevens bevelen dat informatie over leveranciers en afnemers gegeven wordt.

Winstafdracht

Schadevergoeding en in sommige gevallen winstafdracht kan meestal alleen in een zogenaamde bodemprocedure met succes gevorderd worden. Een bodemprocedure is een zaak van lange adem, maar in een groot aantal gevallen zeker de moeite waard. Bovendien tikt de klok van de wettelijke rente gewoon door.

Zie voor meer informatie: Inbreuk.

Wat te doen bij een claim?

Zie voor meer informatie: Inbreuk.

Email: info@bescherm-uw-idee.nl - Telefoon: 065 3344558 -
U kunt ook gebruik maken van onderstaand formulier.

Nieuws | Over ons | Doelgroep | Rechtsgebied | Bescherming | Inbreuk | Afspraken | Workshop | Advocatuur