NABURIGE RECHTEN

n het verleden kreeg een zanger of zangeres die op de radio te horen was geen enkele vergoeding. Alleen de componist en tekstdichter konden op grond van hun auteursrecht aanspraak maken op een vergoeding. Dit vond men uiteindelijk een oneerlijke situatie.

Aan de orde komen: wetgeving | rechthebbenden | ontstaan en duur van het recht | inhoud van het recht | beperkingen.

Lees eerst ter introductie: Rechtsgebied.

De Wet op de Naburige Rechten is in 1993 ingevoerd. Op grond van deze wet bezitten nu niet alleen uitvoerende kunstenaars (zoals een zanger of zangeres), maar ook fonogrammenproducenten, filmproducenten en omroeporganisaties bepaalde rechten.

De wetgever koos voor de wat merkwaardige term "naburige rechten", omdat deze rechten nauw verwant zijn met het auteursrecht.

De Wet op de Naburige Rechten is een uitwerking van de Conventie van Rome uit 1961 en de Conventie van Genève uit 1971.

Rechthebbenden

Wij zetten de rechthebbenden hier op een rij.

Uitvoerende kunstenaar

Een uitvoerende kunstenaar is iemand die een werk in de zin van de Auteurswet uitvoert: een zanger, danser, acteur, etc. Het is niet van belang of het werk op het moment van de uitvoering nog beschermd is (omdat bijvoorbeeld het auteursrecht is komen te vervallen).

HET MOET WEL GAAN om een uitvoering; er dient een artistieke prestatie geleverd te worden. Een draaiorgelman is dus geen uitvoerende kunstenaar!

De wet bepaalt uitdrukkelijk dat een artiest die een variété-, circusnummer of een poppenspel uitvoert, ook een uitvoerende kunstenaar is. Zelfs als het werk dat hij uitvoert geen werk is in auteursrechtelijke zin.

Is een artiest is loondienst dat is mag in beginsel de werkgever het naburig recht exploiteren. De uitvoerende kunstenaar heeft wel recht op een billijke vergoeding.

Werken zes of meer uitvoerende kunstenaars samen aan een uitvoering (bijv. een concert of toneeluitvoering) dan kan het naburig recht alleen uitgeoefend worden door een gekozen vertegenwoordiger.

Fonogrammenproducent

Een fonogrammenproducent is diegene die een fonogram (voor het eerst) vervaardigt. Hij organiseert de uitvoering en is financieel verantwoordelijk voor de geluidsopnamen.

Een fonogram is iedere opname van uitsluitend geluid. Ook een CD is dus een fonogram. Een videoclip bestaat uit de combinatie van beeld en geluid en is dus geen fonogram!

Filmproducent

De filmproducent verschaft het geld voor het maken van een film en draagt het financiële risico. Ook de Auteurwet kent de filmproducent een aantal rechten toe.

Zie ook: Rechtsgebied - Auteursrecht - Rechthebbende.

Omroeporganisatie

Een omroeporganisatie verzorgt programma's en zendt deze onder haar verantwoordelijkheid uit, alles in overeenstemming met de wet. Een piratenzender bezit dus geen naburig recht op zijn programma's. Ook een kabelexploitant die alleen maar programma's doorgeeft bezit geen naburig recht.

Ontstaan en duur van het recht

Net als in het auteursrecht zijn er geen formaliteiten gesteld aan het ontstaan van een naburig recht. Het uitvoeren, vastleggen of uitzenden van een werk is voldoende.

Om echter onomstotelijk aan te kunnen tonen dat u op een bepaald moment zo'n werk uitgevoerd, vastgelegd of uitgezonden heeft, raden wij aan het bewijs daarvan bij een notaris te deponeren.

Zie voor meer informatie: Bescherming - Notarieel depot.

De duur van het naburig recht is vijftig jaar. Bij uitvoeringen begint deze periode te lopen vanaf de uitvoering en bij fonogrammen vanaf het maken van de fonogram. Voor filmproducenten bij het maken van de film en voor omroeporganisaties bij de uitzending.

GEEN EENVOUDIGE ZAAK - Stel een concert van de Rolling Stones wordt op CD uitgegeven en er wordt een film van het concert gemaakt. Deze film wordt later op televisie uitgezonden. Een heel scala aan rechthebbenden en beschermingstermijnen (ook auteursrechtelijke!) loopt hier door elkaar heen.

Zie ook onder: Rechtsgebied - Auteursrecht - Duur van het recht.

Net als in het auteursrecht kunnen we onderscheid maken tussen exploitatie- en persoonlijkheidsrechten.

Exploitatierechten

De uitvoerende kunstenaar heeft de volgende exploitatierechten: het opnamerecht, reproductierecht, verspreidingsrecht en het recht tot "immateriële" openbaarmaking.

Er kan dus pas een opname gemaakt worden als een artiest daarmee instemt. Hetzelfde geldt voor het maken van exemplaren van die opname (bijvoorbeeld CD's) en het in de handel brengen daarvan.

Onder immateriële openbaarmaking valt ook het aanbieden van mp3-muziekbestanden op het Internet, zie de BitTorrent-uitspraak van de Rechtbank Den Haag (kort geding) uit 2007.

De andere rechthebbenden hebben min of meer vergelijkbare exploitatierechten.

BIJZONDERE REGELING - Het ten gehore brengen van een fonogram bijvoorbeeld via radio, televisie of in een cafe mag zonder toestemming van de producent of uitvoerende kunstenaar.

Wel dient een billijke vergoeding betaald te worden. De SENA (Stichting ter Exploitatie Naburige Rechten) zorgt voor de inning van deze vergoedingen en verdeelt ze onder de rechthebbenden.

Zie verder voor het auteursrecht: Rechtsgebied - Auteursrecht - Exploitatierechten.

De uitvoerende kunstenaar bezit ook bepaalde persoonlijkheidsrechten. Zo heeft hij recht op naamsvermelding en kan hij tegen verminking van zijn prestatie optreden.

Fonogrammenproducenten, filmproducenten en omroeporganisaties bezitten geen persoonlijksrechten!

Zie verder ook: Rechtsgebied - Auteursrecht - Persoonlijkheidsrechten.

Er zijn beperkingen op het naburig recht van de uitvoerende kunstenaar en de andere rechthebbenden. Enkele voorbeelden: het recht op eigen gebruik (het opnemen van een bij de bibliotheek geleende CD), het gebruik in actuele reportages (in het televisiejournaal wordt aandacht besteed aan een popconcert), het citaatrecht (filmfragmenten in een uitgaansprogramma) en gebruik in het onderwijs (bespreken van muziek).

Vergelijk het auteursrecht: Rechtsgebied - Auteursrecht - Beperkingen.

Meer weten over Intellectuele Eigendom? Zie Rechtsgebied - Algemeen.

Email: info@bescherm-uw-idee.nl - Telefoon: 065 3344558 -
U kunt ook gebruik maken van onderstaand formulier.

Nieuws | Over ons | Doelgroep | Rechtsgebied | Bescherming | Inbreuk | Afspraken | Workshop | Advocatuur