MUZIEK EN DANS

omponisten, tekstdichters, musici, platenmaatschappijen, producers, muziekuitgevers, dansers, choreografen; een breed scala aan mensen krijgt te maken met de intellectuele eigendom op het gebied van muziek en dans.

Wij behandelen achtereenvolgens: auteursrecht en naburige rechten | merkenrecht | handelsnaamrecht | domeinnaamrecht | octrooirecht | wat te doen bij inbreuk | wat te doen bij een claim.

Lees eerst ter introductie: Doelgroep.

Een compositie en bijbehorende tekst worden beschermd door de Auteurswet. De prestatie van de uitvoerend musicus, of dat nu een instrumentalist, de solist of iemand uit een achtergrondkoortje is, geniet bescherming op grond van de Wet op de Naburige Rechten.

Bij dansvoorstellingen en muziek-dramatische werken (zoals opera, operette en musical) komen in beginsel nog meer rechthebbenden kijken. De choreograaf bezit het auteursrecht op de choreografie en de danser(s) het naburig recht als uitvoerende kunstenaar.

Verder geniet de prestatie van de regisseur auteursrechtelijke bescher- ming. Ook kunnen het decor, het lichtplan en de kostuums auteursrech- telijk beschermd zijn.

Als bijvoorbeeld een muziek-dramatisch werk een bewerking is van een roman of toneelstuk, dan zal ook de schrijver van die roman of toneelstuk een (mede-)auteursrecht op dat muziek-dramatisch werk bezitten.

Zie voor bewerking ook onder "verveelvoudigen" bij: Rechtsgebied - Auteursrecht - Exploitatierechten.

VOOR ALLE DUIDELIJKHEID - voor bescherming is niet vereist dat sprake is van vastlegging van het werk, bijvoorbeeld op video of in een dansnotatie of notenschrift. Ook improvisaties genieten bescherming; dat deze werken pas ontstaan op het moment dat ze gespeeld, gezongen, gedanst of gesproken worden, doet er niet toe.

Toestemming

Er kunnen dus behoorlijk wat rechthebbenden zijn. Om een bepaald werk te exploiteren, kan het nodig zijn dat toestemming van veel mensen nodig is. Bij een uitgevoerd muziekstuk zullen dat normaal gesproken de componist, tekstdichter en uitvoerende musici zijn.

Bij componist en tekstdichter is overigens geen sprake van een gemeenschappelijk auteursrecht. Wil iemand alleen de tekst van een muziekstuk gebruiken, dan is dan ook alleen toestemming van de tekstdichter vereist.

Zie ook onder "gemeenschappelijk auteursrecht" bij: Rechtsgebied - Auteursrecht - Rechthebbende.

Billijke vergoeding

De Wet op de Naburige Rechten maakt wel een uitzondering. Wanneer een radiostation bijvoorbeeld een CD wil uitzenden of een discotheek een bepaald nummer laat horen, mag dat zonder voorafgaande toestemming van de uitvoerende musici. Wel moet daartegenover een billijke vergoeding staan.

Zie hierover ook onder "exploitatierechten" bij: Rechtsgebied - Naburige rechten - Inhoud van het recht.

BUMA / STEMRA

Componisten en tekstdichters kunnen zich aansluiten bij de BUMA of de STEMRA. De BUMA keert vergoedingen uit op grond van openbaarmakin- gen (bijvoorbeeld op radio en in café's) en de STEMRA op grond van verveelvoudigingen (CD's, DVD's, etc.).

Nadeel is echter wel dat de aangeslotenen hun auteursrecht op het gebied van respectievelijk openbaarmaking en verveelvoudiging afstaan aan genoemde organisaties.

Zie over Buma / Stemra ook onder "overdracht" bij: Rechtsgebied - Auteursrecht - Overdracht en licentie.

DE BUMA HOUDT ZICH ALLEEN BEZIG MET het zogenaamde kleinrecht; het auteursrecht op muziekwerken met of zonder woorden. Geen bemoeienis heeft de BUMA met het grootrecht; het auteursrecht op de opvoering van muziek-dramatische werken

SENA

Uitvoerende musici kunnen zich aanmelden bij de SENA. Deze int de hierboven genoemde billijke vergoedingen in het kader van de Wet op de Naburige Rechten en keert ze uit aan de bij haar aangeslotenen.

Zie over SENA ook onder "exploitatierechten (bijzondere regeling)" bij: Rechtsgebied - Naburige rechten - Inhoud van het recht.

Andere organisaties

Er zijn nog een aantal andere organisaties die opkomen voor (onder andere) de rechthebbenden op het gebied van muziek en dans:

Musicopy verstrekt licenties aan gebruikers voor het gebruik van bladmuziek en betaalt de daarvoor geïncasseerde vergoedingen uit aan de componisten, tekstdichters en muziekuitgevers.

Stichting De Thuiskopie, verdeelt zogenaamde thuiskopievergoedingen via bemiddelingsorganisaties aan auteursrechthebbenden. Fabrikanten of importeurs brengen deze vergoedingen in rekening op blanco dragers zoals CD's en DVD's. Het biedt auteursrechthebbenden een gedeeltelijke compensatie voor de inkomsten die zij mislopen doordat hun werk voor eigen gebruik gekopieerd wordt.

Stichting Norma (Stichting Naburige Rechtenorganisatie voor Musici en Acteurs) vertegenwoordigt uitvoerende kunstenaars bij de collectieve exploitatie van hun naburige rechten.

Internet

Het internet en dan met name het World Wide Web biedt tal van mogelijkheden om bijvoorbeeld muziek te downloaden. Vaak wordt beweerd dat downloaden niet mag.

Dat is echter niet juist; verveelvoudigen (want dat is downloaden) mag, mits het voor eigen gebruik is en tot enkele exemplaren beperkt blijft. Uploaden (een vorm van openbaarmaking) mag echter niet. Voor open- baarmaking is toestemming nodig van diegene die het auteursrecht en naburige recht bezit.

Het internet biedt ongekende mogelijkheden. Zo zijn musici en uitvoerende artiesten minder afhankelijk van bijvoorbeeld platenmaatschappijen. Een initiatief als Sellaband getuigd daarvan.

Over P2P-netwerken, DRM en Creative Commons, zie onder: Doelgroep - ICT - Auteursrecht - Internet.

Soundsampling

Soundsampling is volgens Van Dale de "techniek waarbij geluid digitaal opgenomen wordt en in een computer opgeslagen wordt, waarna het op verschillende toonhoogten en op allerlei manieren vervormd kan worden afgespeeld".

Deze techniek kan tot gevolg hebben dat inbreuk wordt gepleegd op het naburig recht van de uitvoerende artiest(en) en het auteursrecht van componist en tekstdichter. Er zal snel sprake kunnen zijn van verminking.

Zie over verminking ook onder: Rechtsgebied - Auteursrecht - Persoonlijkheidsrechten | Naburige rechten - Inhoud van het recht - Persoonlijkheidsrechten.

Directe bescherming

Muziek, dans, theater - het werk is auteursrechtelijk beschermd zodra het vorm gekregen heeft, zintuiglijk waarneembaar is geworden. Daarvan is sprake als het werk op- of uitgevoerd is, maar dat hoeft niet. Ook een notenschrift of dansnotatie, bijvoorbeeld, is voldoende voor bescherming. Het auteursrecht vereist verder geen enkele formaliteit, zoals een depot.

Dat lijkt aantrekkelijk, maar door het ontbreken van de eis van een depot kunnen er in een eventuele rechtszaak bewijsmoeilijkheden ontstaan. Wij raden daarom dringend aan uw werk vast te leggen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door het maken van een geluids- of videoopname.

Zie ook: Rechtsgebied - Auteursrecht - Ontstaan van het recht.

Bewijs

Om onomstotelijk aan te kunnen tonen dat u op een zeker moment over een bepaald werk beschikte is het zinvol dat werk bij een notaris te deponeren. Een dergelijk depot kunnen we voor u verzorgen. We nemen daartoe contact op met een uitstekend notariskantoor.

Ook is het verstandig op al het werk het copyright-teken ©, gevolgd door het jaar van eerste publikatie en de naam van de rechthebbenden aan te brengen. Achter dit copyright-notice kunt u nog de tekst All Rights Reserved plaatsen.

U maakt dan duidelijk dat u het auteursrecht claimt. Strikt noodzakelijk is het niet. Het auteursrecht ontstaat immers zonder einige formaliteit.

Zie ook: Bescherming - Notarieel depot.

Onderhandelen

Als u in onderhandeling bent met bijvoorbeeld een producent, platenmaatschappij of muziekuitgeverij die uw werk wil exploiteren, dan moet behoedzaam gewerkt worden. Onderhandelingsresultaten dienen eenduidig op schrift gesteld te worden.

Wij drukken u op het hart het contractuele aspect niet te verwaarlozen. Menigeen heeft zijn onzorgvuldigheid in deze achteraf betreurd.

Zie ook: Afspraken.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Auteursrecht | Naburige rechten.

Een merk dient ter onderscheiding van waren of diensten. Omdat uw naam of bijvoorbeeld dat van uw popgroep of dansgezelschap meestal ook zo'n merkfunctie heeft ten aanzien van uw werken (composities, choreografieën, uitvoeringen, etc.), kunt u de betreffende naam als merk laten inschrijven.

Belangrijk

Het gebruik maken van een merk heeft grote voordelen: mensen herkennen het werk direct als dat van u en koppelen daaraan een bepaalde kwaliteitsstandaard.

Bovendien kunt u onder bepaalde voorwaarden optreden tegen anderen wanneer deze gebruik maken van een aanduiding dat verward kan worden met uw merk.

Minimumvereiste

Het merkenrecht biedt u de mogelijkheid preventieve beschermings- maatregelen te nemen. U kunt uw merk(en) laten inschrijven, bijvoorbeeld voor de Benelux of voor geheel Europa.

Een depot biedt niet in alle gevallen 100% bescherming, maar het is wel een minimumvereiste: zonder inschrijving geniet u zeker geen bescherming.

Zie ook: Bescherming - Merkdepot.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Merkenrecht.

De handelsnaam is de naam van (een deel) van uw onderneming. Het enkele gebruik doet reeds het recht op handelsnaam ontstaan. Wel dient u rekening te houden met al bestaande handelsnamen en merken.

Omdat het recht ontstaat door het gebruik van de handelsnaam, is inschrijving van uw handelsnaam in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel - althans voor wat betreft het ontstaan van handelsnaamrecht - van geen belang.

Zie ook: Bescherming - Diversen - Handelsnaamgebruik.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Handelsnaamrecht.

Zie ook: Bescherming - Diversen - Domeinnaamregistratie.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Domeinnaamrecht.

Omdat het niet geheel denkbeeldig is dat u in aanraking komt met het octrooirecht, volgt hier kort wat over dit rechtsgebied.

Uitvindingen - vindingen op technisch gebied - worden beschermd door de Octrooiwet. Ook hier geldt de nieuwheidseis: het is van het grootste belang eerst beschermingsmaatregelen te nemen, voordat u naar buiten treedt.

Octrooischrift

U verkrijgt een monopolie op de uitvinding als het octrooi is verleend. Door het indienen van een octrooischrift vraagt u een octrooi aan. In dat octrooischrift moet u in de zogenaamde "conclusies" precies omschrijven wat u nu precies claimt. Gedurende de octrooiverleningsprocedure wordt een ambtelijk nieuwheidsonderzoek verricht.

Doe onderzoek!

Overigens raden wij u aan om vooraf onderzoek te (laten) doen naar bestaande octrooien. U hoeft dan niet voor de tweede keer het wiel uit te vinden. Veel octrooien zijn bovendien verlopen - deze kennis in vrij beschikbaar. Wij assisteren u graag.

Zie ook: Bescherming - Octrooiaanvraag.

Voor meer informatie: Rechtsgebied - Octrooirecht.

Componisten, tekstdichters en uitvoerende artiesten merken nog al eens dat hun muziek of gedeelten daaruit (in bijvoorbeeld medleys en samplers) zonder toestemming wordt overgenomen. Het gebeurt bovendien nogal eens dat zo'n werk daarbij verminkt wordt. Denk bijvoorbeeld aan het zogenaamde scratchen of het hiervoor genoemd soundsampling.

Wij steunen u bij het ondernemen van actie tegen dergelijke - en uiteraard ook andersoortige - inbreuken.

Als u meent dat een ander inbreuk maakt op uw rechten, dan beoordelen wij de kansen en nemen we contact op met de vermeende inbreukmaker.

Kort geding

Sorteert dit geen effect dan kan een kort geding uitkomst bieden. De inbreukmaker kan dan worden verboden nog verder inbreuk te plegen op straffe van een dwangsom. De voorzieningenrechter kan tevens bevelen dat informatie over leveranciers en afnemers gegeven wordt.

Winstafdracht

Schadevergoeding en in sommige gevallen winstafdracht kan meestal alleen in een zogenaamde bodemprocedure met succes gevorderd worden. Een bodemprocedure is een zaak van lange adem, maar in een groot aantal gevallen zeker de moeite waard. Bovendien tikt de klok van de wettelijke rente gewoon door.

Zie voor meer informatie: Inbreuk.

Wat te doen bij een claim?

Zie voor meer informatie: Inbreuk.

Email: info@bescherm-uw-idee.nl - Telefoon: 065 3344558 -
U kunt ook gebruik maken van onderstaand formulier.

Nieuws | Over ons | Doelgroep | Rechtsgebied | Bescherming | Inbreuk | Afspraken | Workshop | Advocatuur