KWEKERSRECHT

et ontwikkelen van nieuwe plantenrassen is vaak een moeizaam en tijdrovend karwei. Het octrooirecht bepaalt echter dat plantenrassen (en ook dierenrassen) niet octrooieerbaar zijn. Om toch bescherming te bieden is het kwekersrecht in het leven geroepen.

Aan de orde komen: wetgeving | ontstaan en duur van het recht | inhoud van het recht | rechthebbende | biotechnologie.

Lees eerst ter introductie: Rechtsgebied.

Wetgeving

In 2006 trad de Zaaizaad- en Plantgoedwet 2005 in werking. Ook zijn in dat jaar een aantal besluiten en regelingen in werking getreden. We noemen hier het Besluit - en de Regeling werkzaamheden Raad voor de plantenrassen.

De Zaaizaad- en Plantgoedwet 2005 heeft twee doelen: toekennen van kwekersrecht en waarborgen dat uitsluitend betrouwbaar teeltmateriaal in de handel komt. Alleen teeltmateriaal dat in het Nederlands Rassenregister is ingeschreven mag op de markt worden gebracht. We beperken ons hier tot het kwekersrecht.

Nederland is verder aangesloten bij het UPOV-verdrag. UPOV staat voor Union pour la Protection des Obtentions Vegetales.

In 1994 is bovendien de Verordening inzake het communautaire kwekersrecht in werking getreden. Sinds april 1995 kan voor de gehele Europese Unie een kwekersrecht worden aangevraagd bij het Communautair Bureau voor Plantenrassen te Angers (Frankrijk).

Kortheidshalve beperken wij ons hier tot de nationale procedure.

Ontstaan en duur van het recht

U verkrijgt het kwekersrecht door een aanvraag in te dienen bij de Raad voor plantenrassen. Als aan de eisen voldaan is, dan wordt het recht verleend en ingeschreven in het Nederlands Rassenregister.

Zie verder: Bescherming - Diversen - Aanvraag Kwekersrecht.

Het kwekersrecht heeft altijd betrekking op een bepaald ras. Een ras is een zelfstandige eenheid binnen een gewas. Een voorbeeld is het ras Andijker muis dat behoort tot het gewas aardappel of het rozenras Queens Delight.

HET MOET GAAN OM EEN NIEUW RAS. Heeft het ras bekendheid gekregen door bijvoorbeeld verkoop van teeltmateriaal of geoogst materiaal, dan is het ras niet nieuw meer en kan dus geen kwekersrecht meer worden verkregen.

Het plantenras dient aan drie eisen te voldoen: individualiteit, homogeniteit en bestendigheid. Individualiteit wil zeggen dat het ras duidelijk te onderscheiden moet zijn van andere rassen. Homogeniteit betekent dat exemplaren van ras niet te grote verschillen mag vertonen (bijvoorbeeld qua vorm, kleur of geur). De eis van bestendigheid heeft betrekking op de voorwaarde dat na vermeerdering de eigenschappen van het ras behouden blijven.

Teeltmateriaal

Het teeltmateriaal van een ras mag alleen onder de vastgestelde benaming in het verkeer worden gebracht en verder verhandeld worden. De rasnaam wordt dan ook aangemerkt als de soortnaam.

De duur van het kwekersrecht bedraagt 25 jaar en voor rassen van bijvoorbeeld aardappel, aardbei, appel, es, iep, kers, peer, populier, pruim, tulp en wilg dertig jaar. Zie ook de Regeling werkzaamheden Raad voor plantenrassen.

Inhoud van het recht

Heeft u het kwekersrecht op een bepaald ras bemachtigt, dan is uw toestemming vereist voor bijvoorbeeld het verhandelen van exemplaren van dat ras of een afgeleid ras. Een afgeleid ras is een ras dat zeer sterk lijkt op het oorspronkelijke (moeder)ras. Zie ook de Astée/Danziger-uitspraak van de Rechtbank Den Haag uit 2005.

Tot 1998 gold het kwekersrecht alleen voor teeltmateriaal. De verkoop van het produkt voortkomend uit dat teeltmateriaal - zoals bloemen - kon niet voorkomen worden. In 1998 is de wet zo veranderd dat het recht zich ook uitstrekt tot het geoogst materiaal, planten en plantendelen.

Sinds 2006 vallen ook de producten die rechtstreeks zijn vervaardigd uit het geoogst materiaal onder het kwekersrecht. Denk hier aan bijvoorbeeld biobrandstof.

Farmer's privilege

Voor bepaalde graangewassen en aardappels geldt het zogenaamde farmer's privilege. U kunt zich dan niet verzetten - ook al bezit u het kwekersrecht - tegen gebruik van geoogst materiaal voor vermeer- deringsdoeleinden. Dit gebruik moet wel binnen het eigen bedrijf plaatsvinden. Ook moet vaak een redelijke vergoeding betaald worden. Zie het Besluit- en Regeling werkzaamheden Raad voor plantenrassen.

Rechthebbende

Diegene van wie aannemelijk is dat hij het nieuwe ras door eigen kweekarbeid heeft gekweekt of ontdekt heeft, kan aanspraak maken op het kwekersrecht. Als verschillende personen onafhankelijk van elkaar aanspraak maken op het kwekersrecht, dan gaat de eerste aanvrager voor.

Biotechnologie

We hebben boven gezien, dat voor plantenrassen geen octrooi kan worden verkregen. Wel echter is manipuleerd erfelijk materiaal octrooieerbaar.

Zie ook: Rechtsgebied - Octrooirecht - Vereisten voor octrooieerbaarheid.

Dit betekent dat als een kweker op zoek gaat naar een nieuw ras en bij zijn zoektocht gebruik maakt van planten met gemanipuleerd erfelijk materiaal, hij in beginsel inbreuk kan maken op een octrooirecht.

Biotechnologierichtlijn

De in 1998 vastgestelde Biotechnologierichtlijn probeert de spanning die tussen het kwekers- en octrooirecht kan ontstaan te verminderen door - onder bepaalde voorwaarden - toch gebruik van dit gemanipuleerd materiaal toe te staan. Rijksoctrooiwet en Zaaizaad- en Plantgoedwet 2005 zijn hierop afgestemd.

Meer weten over Intellectuele Eigendom? Zie Rechtsgebied - Algemeen.

Email: info@bescherm-uw-idee.nl - Telefoon: 065 3344558 -
U kunt ook gebruik maken van onderstaand formulier.