HANDELSNAAMRECHT

e handelsnaam is voor een ondernemer van groot belang. Hij kan zich door zijn naam van andere ondernemingen onderscheiden. Het handelsnaamrecht helpt te voorkomen dat het publiek door gebruik van een handelsnaam in verwarring wordt gebracht of wordt misleid.

Aan de orde komen: wetgeving | ontstaan en duur van het recht | inhoud van het recht | rechthebbende | exploitatie van het recht.

Lees eerst ter introductie: Rechtsgebied.

De regels van het handelsnaamrecht zijn vastgelegd in de Handelsnaamwet uit 1922.

Ontstaan en duur van het recht

De handelsnaam is de naam waaronder een onderneming (of een onderdeel daarvan) wordt gedreven. Het handelsnaamrecht ontstaat doordat de naam wordt gebruikt. Er gelden geen formele eisen: een inschrijving in het handelsregister is bijvoorbeeld niet nodig.

Een handelsnaam moet kunnen worden geschreven en uitgesproken. De naam moet bestaan uit woorden (Shell), letters (KLM), cijfers (4711) of een combinatie (3M) daarvan.

HET HANDELSNAAMRECHT BESCHERMT NIET de manier waarop de naam wordt geschreven of weergegeven (denk aan de vormgeving van de letters Coca Cola). Hier kan echter het auteurs- en/of merkenrecht mogelijk uitkomst bieden.

Zie: Rechtsgebied - Auteursrecht | Merkenrecht.

Een handelsnaam hoeft overigens geen onderscheidend vermogen te bezitten (een eis die in het merkenrecht wel geldt). Ook De Groenteman en Optiebeurs zijn handelsnamen.

Het recht op de handelsnaam duurt zolang de naam wordt gebruikt en kan dus in beginsel eeuwig duren.

Zie ook: Bescherming - Diversen - Handelsnaamgebruik.

Het publiek mag door het gebruik van een handelsnaam niet in verwarring worden gebracht of worden misleid.

Verwarring

Het publiek kan in verwarring worden gebracht door het gebruik van een handelsnaam die veel lijkt op een andere handelsnaam of merk, of door gebruik van een merk dat veel lijkt op een handelsnaam.

Handelsnaam tegen handelsnaam

Het is verboden een handelsnaam te gebruiken die gelijk is aan of in geringe mate afwijkt van een handelsnaam die al door een andere onderneming gebruikt wordt. De eigenaar van Pizzeria Milano kan zich verzetten tegen een concurrent die een eindje verderop zojuist Pizzeria Milan geopend heeft.

Het is geen eenvoudige zaak te bepalen of verwarring te duchten is. Het hangt af van in hoeverre de handelsnamen op elkaar lijken, de aard van de ondernemingen en hun vestigingsplaats (of beter: de geografische bekendheid).

DE GEOGRAFISCHE BEKENDHEID speelt een grote rol: zo kan Snackbar De Vlaamse Friet in Groningen normaal gesproken niet optreden tegen Snackbar De Vlaamse Friet in Maastricht.

Wel is het zo dat door het Internet (bijvoorbeeld door gebruik van de handelsnaam in een domeinnaam) de geografische bekendheid steeds groter wordt. Zie de Tante Pietje-uitspraak van de Rechtbank Haarlem, sector kanton uit 2007.

De term verwarring moet ruim opgevat worden. Voldoende is dat er associatiegevaar is: het publiek denkt dat er tussen de ondernemingen een economische of juridische relatie bestaat, die er in werkelijkheid niet is.

Hoe sterker het onderscheidend vermogen van de handelsnaam is, hoe sneller sprake is van mogelijke verwarring. BZZTOH is voor een uitgever een "sterke" handelsnaam, BSTO of BZTAH wijken daar al snel te weinig van af.

Merk tegen handelsnaam

Janssen opent een sportzaak onder de naam Adidos. De houder van het merk Adidas zal daar niet blij mee zijn. Hij kan zowel op grond van het handelsnaamrecht als het merkenrecht hiertegen optreden.

De Handelsnaamwet verbiedt uitdrukkelijk het voeren van een handelsnaam die een merk van een ander bevat of daarvan in geringe mate afwijkt, waardoor verwarring bij het publiek te duchten is over de herkomst van de waren of diensten.

Op grond van het Benelux-Verdrag inzake Intellectuele Eigendom kan de merkhouder optreden tegen het gebruik van zijn merk in het economisch verkeer zonder geldige reden, als door dat gebruik ongerechtvaardigd voordeel kan worden getrokken of afbreuk kan worden gedaan aan het onderscheidend vermogen van dat merk. Dat lijkt hier aan de orde.

Zie ook: Rechtsgebied - Merkenrecht - Inhoud van het recht - Vierde inbreukcriterium.

In 2007 wees het Europese Hof van Justitie het Céline-arrest. Ook dankzij de Merkenharmonisatierichtlijn kan de merkhouder optreden tegen een "jongere" handelsnaam als deze feitelijk gebruikt wordt als merk. Het arrest blinkt echter niet uit in helderheid.

BIJ HET KIEZEN VAN EEN HANDELSNAAM zult u al met al goed rekening moeten houden met bestaande handelsnamen en merken. Verstandig is het daarom een handelnaamonderzoek en een merkenonderzoek te laten verrichten. Deze onderzoeken bieden geen honderd procent zekerheid, maar verkleinen wel de kans een conflicterende handelsnaam te kiezen.

Zie verder: Bescherming - Diversen - Handelsnaamgebruik.

Handelsnaam tegen merk

Vanaf 1985 gebruikt Pietersen de naam Dynamo voor zijn fietsenzaak. Sinds kort brengt een fabrikant fietsen op markt met het merk Dynamo.

Noch op grond van de handelsnaamrecht, noch op grond van het merkenrecht kan Pietersen tegen dit merkgebruik optreden. Deze situatie wordt gewoonweg niet geregeld. Het (algemene) onrechtmatige daadsrecht kan hier echter uitkomst bieden.

Zie verder: Rechtsgebied - Onrechtmatige daad.

Een oudere handelsnaam hoeft overigens niet voor een jonger merk te wijken. In 2004 is dit uitdrukkelijk uitgemaakt in het Budvar-arrest van het Hof van Justitie in samenhang het TRIPs-verdrag. Pietersen kan dus zijn handelsnaam Dynamo blijven gebruiken.

Zie over het TRIPs-verdrag: Rechtsgebied - Algemeen - Verdragen.

Misleiding

Een misleidende handelsnaam geeft het publiek een onjuiste indruk over de eigendom of rechtsvorm van de onderneming of zet het publiek op een andere manier op het verkeerde been.

Janssen mag geen sigarenzaak beginnen onder de naam De Vries' Sigarenzaak. Wel onder de naam Sigarenzaak Fidel Castro: bij het publiek zal niet de indruk ontstaan dat de winkel door de voormalige Cubaanse president gerund wordt.

Ook kan opgetreden worden tegen een N.V. die zich De Vereniging noemt en de marktkoopman die handelt onder de naam World Banana Company (grootspraak).

Rechthebbende

Diegene die de handelsnaam voor zijn onderneming gebruikt is de rechthebbende op die handelsnaam. Dit kan een 'natuurlijk' persoon zijn, maar ook - bijvoorbeeld - een stichting of B.V.

MOEILIJKHEDEN DREIGEN ALS VERSCHEIDENE PERSONEN SAMENWERKEN. Eindigt de samenwerking dan is de vraag vraag wie rechthebbende(n) op de handelsnaam is of zijn. Maak van te voren duidelijke, schriftelijke afspraken!

Zie voor meer informatie: Afspraken.

In het handelsnaamrecht kunnen er meerdere gerechtigden op eenzelfde handelsnaam zijn. De eigenaren van de bovengenoemde cafetaria De Vlaamse Friet in Groningen en Maastricht hebben elk een zelfstandig recht op die naam.

INDIEN U ALS RECHTHEBBENDE OP EEN HANDELSNAAM het sterk mogelijkste recht wilt, dan kan het verstandig zijn die naam ook als merk te deponeren. Voorwaarde is dan wel dat u uw handelsnaam ook gebruikt ter onderscheiding van uw waren of diensten.

Zie verder: Bescherming - Merkdepot.

De wet bepaalt dat een handelsnaam alleen overgedragen mag worden als in verbinding daarmee ook de onderneming overgedragen wordt. De gedachte achter deze regel is dat anders het publiek misleid kan worden. Steeds vaker wordt de handelsnaam echter los van de onderneming overgedragen.

Het is ook mogelijk een ander toestemming te verlenen voor gebruik van een handelsnaam. Licentiëring komt vaak voor in het kader van franchising. Zelfstandige ondernemers mogen - tegen betaling - een bepaald exploitatiesysteem gebruiken.

Bekende voorbeelden van franchiseketens zijn Blokker, Bruna en McDonalds.

Meer weten over Intellectuele Eigendom? Zie Rechtsgebied - Algemeen.

Email: info@bescherm-uw-idee.nl - Telefoon: 065 3344558 -
U kunt ook gebruik maken van onderstaand formulier.

Nieuws | Over ons | Doelgroep | Rechtsgebied | Bescherming | Inbreuk | Afspraken | Workshop | Advocatuur