ALGEMEEN

oncurrentie is de kern van ons economisch systeem - je mag je concurrent zelfs uit de markt drukken. Maar het gaat in het algemeen te ver als iemand zomaar van de inspanningen van een ander profiteert. Er kan dan sprake zijn van ongeoorloofde mededinging.

Intellectuele Eigendom

De Intellectuele Eigendom probeert deze vorm van ongeoorloofde mededinging te voorkomen: het biedt bescherming aan iedereen die creatief en innovatief bezig is. Mensen worden zo aangemoedigd zich in te spannen. En daar profiteert de maatschappij ook weer van.

Het intellectuele eigendomsrecht (I.E.-recht) bestaat uit een flink aantal rechtsgebieden. Het beschermt prestaties (zoals uitvindingen, kunst, industriële vormgeving) en onderscheidingtekens (een handelsnaam of merk). Hieronder stellen we de verschillende rechtsgebieden kort aan u voor.

NIET IEDEREEN IS OVERTUIGD VAN HET BELANG van de intellectuele eigendom. Wij citeren hier uit de website van de Stichting Vrijschrift:

'Echter het verschaffen van staatsmonopolies in de vorm van auteursrecht en octrooirecht is per definitie marktverstorend: het kunstmatig schaars maken van het toepassen van kennis middels octrooien remt ontwikkeling bij concurrenten en het beperken van het raadplegen van informatie middels auteursrecht houdt kennis weg bij mensen die het nodig hebben.'

Achtereenvolgens komen aan de orde: rechtsgebieden | onrechtmatige daad | verdragen | richtlijnen en verordeningen | rechtspraak.

De volgende rechtsgebieden maken deel uit van de Intellectuele Eigendom.

Auteursrecht

Allereerst het auteursrecht: de maker van een auteursrechtelijk beschermd werk krijgt het exclusieve recht op exploitatie van dat werk. Een werk is auteursrechtelijk beschermd wanneer het oorspronkelijk is (een eigen persoonlijk karakter bezit).

Zie verder: Rechtsgebied - Auteursrecht.

Chipsrecht

Het chipsrecht beschermt oorspronkelijke topografieën van halfgeleiderprodukten (kortweg: chips). De maker verkrijgt het exclusieve recht tot exploitatie van zo'n chip.

Zie verder: Rechtsgebied - Chipsrecht.

Databankrecht

Het databankrecht geeft de producent van een databank het recht als enige deze databank te exploiteren. Een databank is een geordende gegevensverzameling. Alleen die databanken zijn beschermd die met een "substantiële investering" tot stand zijn gekomen.

Zie verder: Rechtsgebied - Databankrecht.

Domeinnaamrecht

Er bestaat geen Nederlandse "Domeinnaamwet". Wel bestaan er verscheidene (nationale en internationale) geschillenregelingen die conflicten moeten helpen oplossen.

Zie verder: Rechtsgebied - Domeinnaamrecht.

Handelsnaamrecht

Het handelsnaamrecht geeft diegene die een handelsnaam voor een onderneming gebruikt een verbodsrecht. Hij kan een ander verbieden een verwarringwekkende handelsnaam te gebruiken.

Zie verder: Rechtsgebied - Handelsnaamrecht.

Kwekersrecht

Het kwekersrecht is het exclusieve recht van de kweker van een nieuw plantenras om teelt- en geoogst materiaal van het ras te exploiteren.

Zie verder: Rechtsgebied - Kwekersrecht.

Merkenrecht

Op grond van het merkenrecht heeft de merkhouder het exclusieve recht het merk voor bepaalde waren of diensten te gebruiken. Het merkenrecht kan in beginsel eeuwig duren (mits de inschrijving op tijd verlengd wordt).

Zie verder: Rechtsgebied - Merkenrecht.

Modellenrecht

Het modellenrecht geeft de modelhouder het exclusieve recht zijn tekening te exploiteren. Bij een model gaat het om het uiterlijk van een voortbrengsel. Vereist is dat - kortweg - het model nieuw moet zijn en een eigen karakter bezit.

Zie verder: Rechtsgebied - Modellenrecht.

Naburige rechten

De naburige rechten geven, populair gezegd, artiesten, platen- maatschappijen en omroeporganisaties het recht de door hen geleverde uitvoeringen en prestaties te exploiteren. De term "naburig recht" is gekozen omdat het recht dicht tegen het auteursrecht aan ligt.

Zie verder: Rechtsgebied - Naburige rechten.

Octrooirecht

Het octrooirecht is het exclusieve recht van de uitvinder op de exploitatie van zijn - technische - uitvinding. Van een octrooieerbare uitvinding is slechts sprake bij wereldwijde nieuwheid. Dat is vanzelfsprekend: anders is het geen uitvinding - het bestaat dan immers al.

Zie verder: Rechtsgebied - Octrooirecht.

DE TERM "INDUSTRIËLE EIGENDOM" heeft betrekking op alle rechts- gebieden behalve het auteursrecht en de naburige rechten. Staat bij de industriële eigendom vooral de economische betekenis van het recht centraal, bij het auteursrecht en de naburige rechten gaat het ook om het onvervreembare (natuur)recht te beschikken over zijn prestatie.

Niet alle prestaties worden beschermd door een recht op het gebied van de intellectuele eigendom. Ook biedt de intellectuele eigendom (meestal) geen eeuwigdurende bescherming: eens is het afgelopen.

Voor deze "overgebleven" gevallen is er de zogenaamde zorgvuldig- heidsnorm, waaraan iedereen zich moet houden. Gebeurt dat niet, dan is er sprake van een onrechtmatige daad.

Klik voor meer informatie op: Onrechtmatige daad.

Nederland is geen groot land. Al gauw komt het intellectuele eigendoms- recht in internationaal vaarwater. Hieronder gaan we enkele belangrijke verdragen bij langs.

Unieprioriteit

Een belangrijk verdrag is het Unieverdrag van Parijs uit 1883. Bijna alle landen ter wereld zijn aangesloten bij het verdrag. De deelnemers vormen een unie die wordt beheerd door de WIPO, de World Intellectual Property Organisation.

Het Unieverdrag bepaalt dat vreemdelingen in een bepaald land dezelfde bescherming genieten als de inwoners van dat land. We noemen dit het assimilatiebeginsel.

Minstens even belangrijk is het recht van voorrang (de zogenaamde unieprioriteit). Door de aanvraag van een octrooi of de inschrijving van een merk in een bepaald land, kun je - met behoud van de eerste aanvraagdatum - binnen een bepaalde tijd ook in andere landen een octrooiaanvraag doen of om merkinschrijving verzoeken. In het octrooirecht moet dat binnen twaalf maanden, in het merkrecht binnen zes maanden.

TRIPs-verdrag

Het TRIPs-verdrag (Agreement on Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights) uit 1994 omvat bijna het gehele gebied van de Intellectuele Eigendom. De lidstaten van de WTO (World Trade Organisation) zijn verplicht de voorwaarden die in het verdrag genoemd worden in hun wetgeving op te nemen.

Belangrijk onderdeel van het TRIPs-verdag zijn de bepalingen over de handhaving van intellectuele eigendomsrechten. Zo zijn er regels over het voeren van een proces en de verdeling van de bewijslast.

HET TRIPS-VERDRAG HEEFT AAN DE BASIS gestaan van een wijziging in het Nederlandse procesrecht. Wanneer er sprake is van een spoedeisend belang kan via een kort geding snel een "voorlopige voorziening" worden getroffen. Nieuw is dat als er niet binnen een redelijke termijn een gewone procedure (de "hoofdzaak") wordt gestart, de uitspraak in kort geding zijn kracht verliest.

Van groot belang is verder het EG-Verdrag. Dit verdrag kent het beginsel van het vrije verkeer van goederen en diensten. Ook mogen ondernemers geen misbruik van hun machtspositie maken. Zij mogen bovendien geen overeenkomsten sluiten die de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt van Europese Unie belemmeren.

De Europese Unie (EU) heeft een akkoord gesloten met de Europese Vrijhandels Associatie (EVA). Dit akkoord heeft geleid tot de vorming van de Europese Economische Ruimte (EER). De gemeenschappelijke markt van de lidstaten van de EU heeft zich zodoende uitgebreid tot het gebied van de EVA (met uitzondering van Zwisterland).

Uitputtingsregel

De gemeenschappelijke markt en intellectuele eigendomsrechten kunnen nogal eens op gespannen voet met elkaar staan. Zo kan iemand een octrooi- of merkrecht bezitten voor alleen Nederland en Duitsland. Het EG-verdrag zegt nu dat zo'n recht een beperking van het vrije verkeer kan rechtvaardigen.

De rechtspraak van het Europese Hof van Justitie heeft geleid tot de zogenaamde uitputtingsregel. Als een product door de rechthebbende zelf of met zijn toestemming binnen de EER in het verkeer is gebracht, dan kan hij zich niet meer tegen verdere verhandeling (binnen de EER) verzetten.

Zie over het Hof van Justie hieronder bij: Rechtspraak.

De Europese Unie vaardigt regelmatig nieuwe richtlijnen en verorde- ningen uit. Hier gaan we kort in op het verschil tussen beide type regelingen.

Richtlijnen zijn gericht aan de wetgevers van de verschillende lidstaten. Deze moeten voor een bepaalde datum de regels in hun nationale wetgeving opnemen. Overigens wordt deze uiterste datum vaak overschreden. De rechter moet het nationale recht zoveel mogelijk in overeenstemming met richtlijn uitleggen.

Verordeningen werken rechtstreeks: u kunt zich er bij de rechter op beroepen. Voor richtlijnen bestaat deze mogelijkheid niet.

Rechtspraak

Het Hof van Justitie buigt zich over - algemeen geformuleerd - het Europees recht zoals verordeningen en richtlijnen. Dit is belangrijk omdat zo binnen de Europese Unie het Europese recht op dezelfde manier uitgelegd wordt.

ALS WE OP ONZE WEBSITE naar rechtspraak verwjzen, noemen we altijd de naam van de uitspraak, de instantie die de uitspraak gedaan heeft en het jaar waarin de uitspraak gedaan is.

De Hoge Raad heeft een vergelijkbare functie. Het hoogste rechtscollege van Nederland zorgt er voor dat onze wetgeving op een univorme wijze wordt uitgelegd. De Hoge Raad kan namelijk de uitspraken van rechtbanken en gerechtshoven (de "lagere" rechter) vernietigen ("casseren").

Het merken- en modellenrecht is gebaseerd op een verdrag dat geldt voor de gehele Benelux: het Benelux-Verdrag voor de Intellectuele Eigendom. Hier zorgt het Benelux Gerechtshof voor eenzelfde uitleg in de drie landen.

Zie voor meer informatie over de rechtspraak in Nederland: Inbreuk.

Email: info@bescherm-uw-idee.nl - Telefoon: 065 3344558 -
U kunt ook gebruik maken van onderstaand formulier.

Nieuws | Over ons | Doelgroep | Rechtsgebied | Bescherming | Inbreuk | Afspraken | Workshop | Advocatuur